BUDOWA STOPY
Stopa
składa się z 26 kości, wielu stawów, torebek stawowych i wiązadeł, które łączą wszystkie elementy ze sobą . Układ kostno-stawowo-więzadłowy wprawia w ruch, umożliwia przenoszenie całego ciężaru ciała, silnie rozwinięty układ mięśniowy.Stopę dzielimy na trzy części : stęp, śródstopie i palce.
Na
stęp składa się: kość skokowa, piętowa, łódkowata sześcienna oraz trzy kości klinowe.Śródstopi
e zbudowane jest z ; pięciu kości długich, przedzielonych przestrzeniami międzykostnymi śródstopia.Palec
składa się z trzech paliczków: podstawowego, środkowego i dalszego.Paluch
ma tylko dwa paliczki - grube, krótkie lecz bardziej masywne niż pozostałe.Kości stopy łączą się ze sobą więzadłami. Przez kość skokową stopa łączy się z kośćmi goleni piszczelową i strzałkową, tworząc
staw skokowy górny; w stawie tym odbywa się główny ruch stopy: w górę (zginanie grzbietowe) i w dół (zginanie podeszwowe). Ruchh ten odgrywa najważniejszą rolę przy chodzeniu po linii prostej i po równym podłożu.Połączenie kości skokowej i piętowej stanowi
staw skokowy dolny.Ruch w obrębie tego stawu umożliwia
stąpanie po podłożu nierównym.Rozróżniamy jeszcze stawy wiążące kości stępu z kośćmi śródstopia, stawy łączące kości śródstopia z kośćmi palców i stawy międzypaliczkowe.
Kości połączone ze sobą powierzchniami stawowymi wraz z obejmującymi je torebkami stawowymi, wzmocnionymi więzadłami, stanowią bierną część aparatu lokomcyjnego
cyjnego stopy.Część czynną, zapewniającą stopie właściwe stosunki pomiędzy poszczególnymi stawami, umożliwiającą stanie i chodzenie, jest układ mięśniowy liczne, długie i krótkie jej mięśnie. Mięśnie długie rozpoczynają się na goleni, a nawet udzie. Są
to od przodu:mięsień piszczelowy przedni,
mięsień prostownik palców długi,
mięsień prostownik palucha długi,
mięsień strzałkowy długi,
mięsień strzałkowy krótki,
od tyłu
mięsień trójgłowy łydki,
mięsień podkolanowy,
mięsień zginacz palców długi,
mięsień p
piszczelowy tylny.Czynności tych mięśni można ująć w następujący sposób.
Unoszenie stopy w górę
wykonują głównie: mięsień piszczelowy przedni, prostownik palców długi, prostownik palucha długi.Za zgięcie stopy w dół
odpowiedzialne są : mięsień trójgłowy łydki, piszczelowy tylny, zginacze długie palców i palucha, mięśnie strzałkowe: krótki i długi.Przywiedzenie stopy - skręcenie jej palcami do wewnątrz, w płaszczyźnie prostopadłej do osi podudzia, wykonują: mięsień piszczelowy przedni i tylny.
Odwiedzenie stopy - ruch przeciwny do przywiedzenia mięśnie strzałkowe: długi, krótki i trzeci.
Odwracanie - supinacja - unoszenie brzegu wewnętrznego stopy - mięsień piszczelowy przedni i mięsień piszczelowy tylny.
Nawracanie - pronacja - unoszenie brzegu zewnętrznego stopy - mięśnie strzałkowe: długi, krótki i trzeci.
Mięśnie krótkie, rozpoczynają się i kończą w obrębie stopy, dzielą się na grzbietowe i podeszwowe. Grzbietowe jedynie prostują środkowe człony palców. Mięśnie podeszwowe, silniej rozwinięte, spełniają ogromnie ważną rolę: podtrzymują rusztowanie kostno-stawowe, tworząc silne wzmocnienie sklepienia i stopy.
Stopy dźwigają na sobie ciężar całego ciała , są bardzo sprężyste, dzięki odpowiednio wysklepionym podeszwom.
Sklepienie przyśrodkowe
utworzone jest pomiędzy guzem piętowym a głową I kości śródstopia, sklepienie boczne pomiędzy guzem piętowym a V kością śródstopia. Pomiędzy I a V kością śródstopia kształtuje się sklepienie poprzeczne tak, że kości II, III, IV ustawione są nieco wyżej niż I i V.Sklepienia
warunkują sprężystość i elastyczność stopy, amortyzują wstrząsy i wszelkie mikrourazy powstające w czasie chodzenia, biegów i skoków. Sprawiają, że chód jest lekki, sprężysty: spełniają rolę amortyzatorów odgrywają rolę ochronną przed przenoszeniem się wstrząsów i urazów nie tylko na stawy kolanowe i biodrowe lecz także na kręgosłup - głównie jego dolny odcinek, a nawet na centralny układ nerwowy.STOPA MAŁEGO DZIECKA
- różni się od stopy dorosłego człowieka nie tylko wielkością. Od okresu niemowlęcego przechodzi ona szereg przemian, które przygotowują ją do : stania, chodzenia i obciążania .Do około czwartego roku życia trwa kształtowanie się stopy, stopniowo zanikają podkładki tłuszczowe ( często budzące niepokój rodziców stopa sprawia wrażenie płaskiej ) odsłaniając łukowatą budowę stopy.
W tym czasie przemianom podlegają również kolana dziecka, które po urodzeniu są odchylone na zewnątrz, na kształt litery "O" ( kolana szpotawe ), a około trzeciego roku życia przyjmują ustawienie zbliżone do litery "X" ( kolana koślawe ). Układ taki może utrzymywać się do szóstego a nawet siódmego roku życia, w tym okresie powinny samoistnie ustąpić - w przeciwnym wypadku bezwzględnie należy zasięgnąć porady lekarza.
STOPA PRAWIDŁOWA, PŁASKA I PŁASKO-KOŚLAWA
Stopa
opiera się o podłoże trzema punktami:Kości znajdujące się między tymi punktami tworzą sklepienia podłużne i poprzeczne. Jeśli tak opierające się o podłoże stopy nie są odchylone od osi całej kończyny, są to
stopy prawidłowe.Oglądana w pozycji stojącej stopa ma od strony przyśrodkowej łagodny łuk, opierający się o podłoże piętą i palcami. Pięta widziana od tyłu jest przedłużeniem osi goleni. Jest prawie prostopadle ustawiona do podłoża.
Palce zdrowej stopy są skierowane ku przodowi, ułożone wachlarzowato obok siebie - a nie ukośnie lub zachodzące na siebie. Odbicie takiej stopy, (ślad pozostawiony przez bosą, mokrą stopę ) wykazuje charakterystyczne wgłębienie po stronie przyśrodkowe
j.Stopę, w której doszło do obniżenia sklepienia podłużnego , nazywamy
stopą płaską.Schorzenie to często występuje z równoczesnym odchyleniem osi pięty na zewnątrz: są to
stopy płasko-koślawe. Występują również w połączeniu z koślawością kolan.Dzieci o
stopach płasko-koślawych skarżą się na szybkie męczenie, bóle stóp i łydek. Chód ich jest ciężki, nieelastyczny, obuwie wykrzywione, wykoślawione, obcasy zdarte od strony wewnętrznej.Na skutek obniżenia sklepienia i koślawości, głowa kości skokowej wysuwa się i tworzy wypukłość ku stronie wewnętrznej. Ślad odciśniętej stopy ukazuje wypukłość po stronie wewnętrznej. Rodzice często nazywają tę wypukłość guzem i są tym zaniepokojeni i udają się z dzieckiem do lekarza.
W przypadkach zaawansowanych może powstać skrócenie i przykurcz mięśni strzałkowych oraz wiązadeł na zewnętrznej stronie stopy, a także przykurcz ścięgna mięśnia trójgłowego łydki . Powoduje to ograniczenie ruchomości stopy, a szczególnie ruchu obracania - supinacji. W późniejszym okresie ograniczone są ruchy palców i utrata możliwości "resorowania" chodu. W miarę postępu zniekształceń narastają dolegliwości bólowe. Trudności w dopasowaniu obuwia co powoduje otarcia na skórze stopy, a czasem bolesne odciski i modzele. Stopy męczą się nawet przy niewielkim wysiłku, bolą, a w miarę upływu lat, gdy do powyżej opisanych zmian dojdą zmiany zwyrodnieniowe w układzie kostnym i zaburzenia w krążeniu - powstaje duże ograniczenie sprawności stopy.
Reasumując zaniedbania lub przeoczenia drobnej wady stopy u małego dziecka - u dorosłego skutkuje dużym bólem i niesprawnością w chodzeniu.
Warto więc zauważając powyżej przytoczone nieprawidłowości udać się do lekarza ortopedy w celu jak najwcześniejszego zapobiegania lub leczenia powstającej wady. Dobrze dobrana wkładka ortopedyczna i odpowiednie ćwiczenia wykonywane systematycznie są w stanie zapobiec lub wyleczyć całkowicie zauważoną wcześnie wadę.
PRZYCZYNY PŁASKOSTOPIA
Pierwotną i zasadniczą przyczyną płaskostopia jest niewydolność mięśniowa.
Stopa ludzka przez tysiące lat dostosowywała się do noszenia ciała po różnego rodzaju podłożach:
Po gruntach twardych i miękkich, po podłożu śliskim i nierównym. W takich warunkach mięśnie stopy wykonywały naprzemienną pracę; jedne grupy mięśni pracowały gdy inne w tym czasie odpoczywały .
Zapewniało to prawidłowy i równomierny rozwój wszystkich mięśni stopy.
W warunkach dzisiejszych chodzi się od wczesnego dzieciństwa po równym, twardym podłożu, angażując głównie zginacze i prostowniki stopy, nie używając mięśni odpowiedzialnych za ruchy boczne, za ruchy w stawie skokowym dolnym - a więc mięśnie odpowiedzialne za sklepienia. Mięśnie słabo wykształcone, o małej sile , wcześniej odmawiają posłuszeństwa
- stopa końsko-szpotawa - www.klinika.net.pl/texty/stopa.htm
- gimnastyka - www.wom.bydg.pl/wom/_mm5/jola.htm
- Zniekształcenia statyczne kończyn dolnych - www.rehabilitacja.pl/article.php?sid=63 -
- porady dla troskliwych rodziców -
www.edziecko.pl/alle.phtml?p=zd065
- zdrowie dzieci -
www.mediweb.pl/children/index.php
- problemy obuwia dla dzieci-
www.expertmedyczny.pl/archiwum/1780
- nierówność kończyn dolnych - www.klinika.net.pl/texty/nier_koncz_d.htm
- POSTAWA CIAŁA TROSKĄ NAUCZYCIELI -
www.sp49gdansk.oswiata.org.pl/felieton2.htm