BUDOWA STOPY

Stopa składa się z 26 kości, wielu stawów, torebek stawowych i wiązadeł, które łączą wszystkie elementy ze sobą . Układ kostno-stawowo-więzadłowy wprawia w ruch, umożliwia przenoszenie całego ciężaru ciała, silnie rozwinięty układ mięśniowy.

Stopę dzielimy na trzy części : stęp, śródstopie i palce.

Na stęp składa się: kość skokowa, piętowa, łódkowata sześcienna oraz trzy kości klinowe.

Śródstopie zbudowane jest z ; pięciu kości długich, przedzielonych przestrzeniami międzykostnymi śródstopia.

Palec składa się z trzech paliczków: podstawowego, środkowego i dalszego.

Paluch ma tylko dwa paliczki - grube, krótkie lecz bardziej masywne niż pozostałe.

Kości stopy łączą się ze sobą więzadłami. Przez kość skokową stopa łączy się z kośćmi goleni – piszczelową i strzałkową, tworząc staw skokowy górny; w stawie tym odbywa się główny ruch stopy: w górę (zginanie grzbietowe) i w dół (zginanie podeszwowe). Ruchh ten odgrywa najważniejszą rolę przy chodzeniu po linii prostej i po równym podłożu.

Połączenie kości skokowej i piętowej stanowi staw skokowy dolny.

Ruch w obrębie tego stawu umożliwia stąpanie po podłożu nierównym.

Rozróżniamy jeszcze stawy wiążące kości stępu z kośćmi śródstopia, stawy łączące kości śródstopia z kośćmi palców i stawy międzypaliczkowe.

Kości połączone ze sobą powierzchniami stawowymi wraz z obejmującymi je torebkami stawowymi, wzmocnionymi więzadłami, stanowią bierną część aparatu lokomcyjnegocyjnego stopy.

Część czynną, zapewniającą stopie właściwe stosunki pomiędzy poszczególnymi stawami, umożliwiającą stanie i chodzenie, jest układ mięśniowy – liczne, długie i krótkie jej mięśnie. Mięśnie długie rozpoczynają się na goleni, a nawet udzie. Są to od przodu:

mięsień piszczelowy przedni,

mięsień prostownik palców długi,

mięsień prostownik palucha długi,

mięsień strzałkowy długi,

mięsień strzałkowy krótki,

od tyłu

mięsień trójgłowy łydki,

mięsień podkolanowy,

mięsień zginacz palców długi,

mięsień ppiszczelowy tylny.

Czynności tych mięśni można ująć w następujący sposób.

Unoszenie stopy w górę wykonują głównie: mięsień piszczelowy przedni, prostownik palców długi, prostownik palucha długi.

Za zgięcie stopy w dół odpowiedzialne są : mięsień trójgłowy łydki, piszczelowy tylny, zginacze długie palców i palucha, mięśnie strzałkowe: krótki i długi.

Przywiedzenie stopy - skręcenie jej palcami do wewnątrz, w płaszczyźnie prostopadłej do osi podudzia, wykonują: mięsień piszczelowy przedni i tylny.

Odwiedzenie stopy - ruch przeciwny do przywiedzenia – mięśnie strzałkowe: długi, krótki i trzeci.

Odwracanie - supinacja - unoszenie brzegu wewnętrznego stopy - mięsień piszczelowy przedni i mięsień piszczelowy tylny.

Nawracanie - pronacja - unoszenie brzegu zewnętrznego stopy - mięśnie strzałkowe: długi, krótki i trzeci.

Mięśnie krótkie, rozpoczynają się i kończą w obrębie stopy, dzielą się na grzbietowe i podeszwowe. Grzbietowe jedynie prostują środkowe człony palców. Mięśnie podeszwowe, silniej rozwinięte, spełniają ogromnie ważną rolę: podtrzymują rusztowanie kostno-stawowe, tworząc silne wzmocnienie sklepienia i stopy.

Stopy dźwigają na sobie ciężar całego ciała , są bardzo sprężyste, dzięki odpowiednio wysklepionym podeszwom.

Sklepienie przyśrodkowe utworzone jest pomiędzy guzem piętowym a głową I kości śródstopia, sklepienie boczne pomiędzy guzem piętowym a V kością śródstopia. Pomiędzy I a V kością śródstopia kształtuje się sklepienie poprzeczne tak, że kości II, III, IV ustawione są nieco wyżej niż I i V.

Sklepienia warunkują sprężystość i elastyczność stopy, amortyzują wstrząsy i wszelkie mikrourazy powstające w czasie chodzenia, biegów i skoków. Sprawiają, że chód jest lekki, sprężysty: spełniają rolę amortyzatorów odgrywają rolę ochronną przed przenoszeniem się wstrząsów i urazów nie tylko na stawy kolanowe i biodrowe lecz także na kręgosłup - głównie jego dolny odcinek, a nawet na centralny układ nerwowy.

STOPA MAŁEGO DZIECKA - różni się od stopy dorosłego człowieka nie tylko wielkością. Od okresu niemowlęcego przechodzi ona szereg przemian, które przygotowują ją do : stania, chodzenia i obciążania .

Do około czwartego roku życia trwa kształtowanie się stopy, stopniowo zanikają podkładki tłuszczowe ( często budzące niepokój rodziców – stopa sprawia wrażenie płaskiej ) odsłaniając łukowatą budowę stopy.

Rozmiar: 4173 bajtów   Rozmiar: 3555 bajtów

W tym czasie przemianom podlegają również kolana dziecka, które po urodzeniu są odchylone na zewnątrz, na kształt litery "O" ( kolana szpotawe ), a około trzeciego roku życia przyjmują ustawienie zbliżone do litery "X" ( kolana koślawe ). Układ taki może utrzymywać się do szóstego a nawet siódmego roku życia, w tym okresie powinny samoistnie ustąpić - w przeciwnym wypadku bezwzględnie należy zasięgnąć porady lekarza.

Rozmiar: 3770 bajtów

STOPA PRAWIDŁOWA, PŁASKA I PŁASKO-KOŚLAWA

Stopa opiera się o podłoże trzema punktami:

  1. guzem kości piętowej,
  2. pierwszą kością śródstopia,
  3. piątą kością śródstopia.

Kości znajdujące się między tymi punktami tworzą sklepienia podłużne i poprzeczne. Jeśli tak opierające się o podłoże stopy nie są odchylone od osi całej kończyny, są to stopy prawidłowe.

Oglądana w pozycji stojącej stopa ma od strony przyśrodkowej łagodny łuk, opierający się o podłoże piętą i palcami. Pięta widziana od tyłu jest przedłużeniem osi goleni. Jest prawie prostopadle ustawiona do podłoża.

Palce zdrowej stopy są skierowane ku przodowi, ułożone wachlarzowato obok siebie - a nie ukośnie lub zachodzące na siebie. Odbicie takiej stopy, (ślad pozostawiony przez bosą, mokrą stopę ) wykazuje charakterystyczne wgłębienie po stronie przyśrodkowej.

Stopę, w której doszło do obniżenia sklepienia podłużnego , nazywamy stopą płaską.

Schorzenie to często występuje z równoczesnym odchyleniem osi pięty na zewnątrz: są to stopy płasko-koślawe. Występują również w połączeniu z koślawością kolan.

Dzieci o stopach płasko-koślawych skarżą się na szybkie męczenie, bóle stóp i łydek. Chód ich jest ciężki, nieelastyczny, obuwie wykrzywione, wykoślawione, obcasy zdarte od strony wewnętrznej.

Na skutek obniżenia sklepienia i koślawości, głowa kości skokowej wysuwa się i tworzy wypukłość ku stronie wewnętrznej. Ślad odciśniętej stopy ukazuje wypukłość po stronie wewnętrznej. Rodzice często nazywają tę wypukłość guzem i są tym zaniepokojeni i udają się z dzieckiem do lekarza.

W przypadkach zaawansowanych może powstać skrócenie i przykurcz mięśni strzałkowych oraz wiązadeł na zewnętrznej stronie stopy, a także przykurcz ścięgna mięśnia trójgłowego łydki . Powoduje to ograniczenie ruchomości stopy, a szczególnie ruchu obracania - supinacji. W późniejszym okresie ograniczone są ruchy palców i utrata możliwości "resorowania" chodu. W miarę postępu zniekształceń narastają dolegliwości bólowe. Trudności w dopasowaniu obuwia co powoduje otarcia na skórze stopy, a czasem bolesne odciski i modzele. Stopy męczą się nawet przy niewielkim wysiłku, bolą, a w miarę upływu lat, gdy do powyżej opisanych zmian dojdą zmiany zwyrodnieniowe w układzie kostnym i zaburzenia w krążeniu - powstaje duże ograniczenie sprawności stopy.

Reasumując zaniedbania lub przeoczenia drobnej wady stopy u małego dziecka - u dorosłego skutkuje dużym bólem i niesprawnością w chodzeniu.

Warto więc zauważając powyżej przytoczone nieprawidłowości udać się do lekarza ortopedy w celu jak najwcześniejszego zapobiegania lub leczenia powstającej wady. Dobrze dobrana wkładka ortopedyczna i odpowiednie ćwiczenia wykonywane systematycznie są w stanie zapobiec lub wyleczyć całkowicie zauważoną wcześnie wadę.

 

PRZYCZYNY PŁASKOSTOPIA

Pierwotną i zasadniczą przyczyną płaskostopia jest niewydolność mięśniowa.
Stopa ludzka przez tysiące lat dostosowywała się do noszenia ciała po różnego rodzaju podłożach: Po gruntach twardych i miękkich, po podłożu śliskim i nierównym. W takich warunkach mięśnie stopy wykonywały naprzemienną pracę; jedne grupy mięśni pracowały gdy inne w tym czasie odpoczywały . Zapewniało to prawidłowy i równomierny rozwój wszystkich mięśni stopy.
W warunkach dzisiejszych chodzi się od wczesnego dzieciństwa po równym, twardym podłożu, angażując głównie zginacze i prostowniki stopy, nie używając mięśni odpowiedzialnych za ruchy boczne, za ruchy w stawie skokowym dolnym - a więc mięśnie odpowiedzialne za sklepienia. Mięśnie słabo wykształcone, o małej sile , wcześniej odmawiają posłuszeństwa

CIEKAWE LINKI

- stopa końsko-szpotawa -   www.klinika.net.pl/texty/stopa.htm

- gimnastyka -   www.wom.bydg.pl/wom/_mm5/jola.htm

- Zniekształcenia statyczne kończyn dolnych -   www.rehabilitacja.pl/article.php?sid=63 -

- porady dla troskliwych rodziców -   www.edziecko.pl/alle.phtml?p=zd065

- zdrowie dzieci -   www.mediweb.pl/children/index.php

- problemy obuwia dla dzieci-  www.expertmedyczny.pl/archiwum/1780

- nierówność kończyn dolnych -   www.klinika.net.pl/texty/nier_koncz_d.htm

- POSTAWA CIAŁA TROSKĄ NAUCZYCIELI -  www.sp49gdansk.oswiata.org.pl/felieton2.htm